Producent nie podaje resursu wózka. Co wtedy robić

Dlaczego producenci tego nie podają

Resurs w polskim rozumieniu jest wymogiem krajowym, wynikającym z rozporządzenia o warunkach technicznych dozoru technicznego. Producent wózka działa w reżimie dyrektywy maszynowej i norm zharmonizowanych, które nakazują mu podać zasady bezpiecznej eksploatacji i przeglądów, ale nie żądają podania granicznej liczby cykli ani motogodzin.

Norma FEM 4.004 nakłada obowiązek corocznej inspekcji wózka, co bywa mylone z resursem. To dwie różne rzeczy: inspekcja sprawdza stan bieżący, resurs jest wartością graniczną wyczerpywaną narastająco.

Wniosek praktyczny: brak liczby w DTR nie jest zaniedbaniem producenta i nie ma sensu domagać się jej korespondencyjnie jako warunku prowadzenia dokumentacji. Zapytanie warto wysłać, bo odpowiedź odmowna jest dobrym załącznikiem do protokołu, ale postępowanie i tak idzie dalej.

Co mówi przepis

Podstawą jest jedno zdanie z rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 30 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2176):

Ustęp obok, często pomijany, dotyczy sytuacji bliźniaczej:

Oba przepisy mówią to samo: brak danych nie jest okolicznością zwalniającą, tylko poleceniem, żeby dane wytworzyć i opisać, skąd się wzięły.

Kolejność postępowania

Wytyczne UDT wyd. 3 (str. 48) ustawiają hierarchię źródeł. Kolejność ma znaczenie, bo pominięcie wcześniejszego kroku jest najczęstszym zarzutem przy badaniu.

Dlaczego dla wózków nie ma gotowej liczby

Wytyczne UDT przypisują większości grup urządzeń transportu bliskiego konkretne wartości, najczęściej wynikające z norm przedmiotowych. Wózki jezdniowe podnośnikowe są w grupie bez normy.

Źródło: Wytyczne UDT dotyczące eksploatacji UTB, wyd. 3 z 9 lutego 2022 r., str. 60 do 67.

Konsekwencja jest taka, że każde wyznaczenie resursu wózka jest oszacowaniem inżynierskim, niezależnie od tego, kto je wykonuje. Różnica między dostawcami polega wyłącznie na tym, czy zostanie to powiedziane. Dźwignice mają system klas wykorzystania od U0 do U9 z konkretnymi liczbami cykli, ale przeniesienie go wprost na wózki jest metodycznie nieuprawnione, bo klasyfikuje mechanizmy o innej charakterystyce obciążeń.

Motogodziny to nie cykle

Definicja resursu z §2 pkt 6 mówi o liczbie cykli pracy i stanie obciążenia w rzeczywistych warunkach użytkowania. Licznik motogodzin mierzy czas pracy układu napędowego, więc sam z siebie definicji nie realizuje. Wytyczne stawiają to wprost przy podestach, a logika jest ta sama dla wózków: licznik motogodzin nie jest licznikiem cykli pracy.

Przełożenie jednego na drugie wymaga udokumentowanego przeliczenia. Trzy dopuszczalne drogi, w kolejności malejącej wiarygodności:

1. Pomiar bezpośredni. Telematyka rozdzielająca godziny pracy hydrauliki od godzin jazdy.
2. Chronometraż. Pomiar średniego czasu cyklu na reprezentatywnej próbie. Przykład: cykl obejmujący podjęcie palety z drugiego poziomu regału, przejazd 40 metrów, odłożenie w strefie wydań i powrót trwa 95 sekund, co daje 3 785 cykli na 100 motogodzin. Zapis z datą pomiaru, liczbą obserwacji i opisem próby wystarczy jako udokumentowanie.
3. Oszacowanie z procesu. Liczba przyjęć i wydań z systemu magazynowego przeliczona na cykle.

Wytyczne wymagają też, żeby zapisy dotyczyły nie tylko urządzenia jako całości, ale i poszczególnych mechanizmów, bo mechanizm podnoszenia i mechanizm jazdy wyczerpują resurs w różnym tempie.

Współczynnik F1, czyli ile kosztuje brak dokumentacji

To jedyny element metodyki dla wózków, który pochodzi wprost z materiału urzędowego. Wytyczne UDT wyd. 3 (str. 49 do 51) wiążą jakość rejestracji przebiegu eksploatacji ze współczynnikiem, który przyspiesza narastanie zużycia.

Współczynnik stosuje się do resursu zużytego w danym okresie, przez co zużycie narasta szybciej. Dla wózka pracującego 2 000 motogodzin rocznie, z resursem ustalonym na 20 000 motogodzin, wygląda to tak:

Różnica między rejestracją prowadzoną porządnie a jej brakiem to 3,3 roku eksploatacji na wózek. Przy typowym koszcie oceny stanu technicznego i ewentualnego remontu kapitalnego jest to najprostsza do policzenia korzyść z prowadzenia dokumentacji, niezależna od kar i od tego, czy inspektor cokolwiek zakwestionuje.

Co robić od jutra

1. Sprawdź DTR każdego wózka pod kątem wartości granicznej. Zapisz wynik sprawdzenia, także negatywny, bo to on uzasadnia wyznaczenie własne.
2. Załóż rejestr przebiegu eksploatacji. Data, stan licznika, źródło odczytu. To obowiązek z §7 ust. 2, ciągły przez cały okres użytkowania, a zapisu nie da się odtworzyć wstecz inaczej niż szacunkiem obciążonym współczynnikiem.
3. Ustal przelicznik motogodzin na cykle jedną z trzech dróg powyżej i opisz próbę pomiarową.
4. Wyznacz resurs z udziałem osoby kompetentnej i zapisz metodykę razem z przyjętymi założeniami.
5. Pilnuj momentu przedłożenia. Dokumentację przedkłada się przy przystąpieniu do badania, więc przy dozorze pełnym co roku. Zaplanuj jej aktualizację z wyprzedzeniem, a nie w dniu przyjazdu inspektora. Zakres sprawdzenia opisuje osobny tekst: co inspektor sprawdza w dokumentacji.
6. Po przekroczeniu resursu przeprowadź ocenę stanu technicznego (§7 ust. 6) i zgłoś urządzenie do badania doraźnego eksploatacyjnego (§17 ust. 2 pkt 4). Wyczerpanie resursu nie oznacza wycofania wózka.